TS Cổ Sơn Thần Yến
Tiểu Sử
Hành Trạng
QUỐC SƯ HƯNG THÁNH THẦN ÁN CỔ SƠN PHƯỚC CHÂU
PHÁP TỰ ĐỜI THỨ SÁU của THANH NGUYÊN HÀNH TƯ
PHÁP TỰ của TUYẾT PHONG NGHĨA TỒN
Sư họ Lý, người Đại Lương. Thuở còn bé thơ, ghét tanh mặn, thích nghe tiếng chuông và tiếng tụng kinh. Lúc sư 12 tuổi, có mấy luồng khí trắng quyện nơi vách sư ở. Sư bèn huơ bút viết lên bức vách ấy rằng:
Nguyên văn:
白 道 從 兹 速 改 張
休 來 顯 現 作 妖 祥
定 袪 邪 行 歸 真 見
即 得 超 凡 入 聖 鄉
Phiên âm:
Bạch đạo tùng tư tốc cải trương
Hưu lai hiển hiện tác yêu tường
Định khư tà hạnh qui chân kiến
Tức đắc siêu phàm nhập thánh hương.
Tạm dịch:
Bạch đạo từ đây phải cải trương
Chớ đến nơi đây hiển yêu tường
Định trừ tà hạnh về chân kiến
Tức được siêu phàm vào Thánh hương.
Sư đề thơ xong là luồng khí cũng tan biến ngay. Đến tuổi dốc chí học, bỗng bị bệnh nặng lắm, nằm mộng thấy thần chữa cho, tỉnh dậy là khỏi bệnh ngay. Qua năm sau, lại thấy tăng Ấn Độ báo rằng:
- Thời buổi xuất gia đến rồi đây !
Sư bèn nương theo Thiền sư Đạo Qui núi Bạch Lộc Vệ Châu mà xuống tóc, sau đó thọ giới cụ túc ở Sùng Nhạc.
Sư nói với đồng học rằng:
- Bậc cổ đức có nói ‘Bạch đủ bốn yết-ma rồi, sau đó mới chu toàn cả giới, định, huệ, mới chuẩn bị dây nhợ mà thả câu vậy’.
Bèn chống gậy đi khắp Thiền quán, nhưng chỉ ghi nhớ toàn lời lẽ, còn nặng tri thức kiến giải, cho đến khi gặp Tuyết Phong thì tự nhiên khế hợp.
Có một hôm, sư tham yết Thiền sư Tuyết Phong. Tuyết Phong biết cơ duyên của sư đã chín muồi, bất thình lình đứng giật dậy chộp lấy người sư hỏi:
- Là cái gì?
Lúc ấy, sư hoát nhiên tỉnh ngộ, mà cũng quên luôn cái tâm tỉnh ngộ (chính cũng quên luôn cái tâm tỉnh ngộ mới là triệt ngộ), chỉ đưa tay lên quơ quơ mà thôi. Tuyết Phong hỏi:
- Ông định giảng thuật đạo lý đó chăng?
Sư đáp:
- Có đạo lý gì đâu nà !
Tuyết Phong xét thấy sư đối với việc tỉnh ngộ huyền lý đã thuần thục bèn ấn chứng và khẳng định.
*
Kịp khi Tuyết Phong thị tịch, Mân Súy bèn khai phá Cổ Sơn xây Thiền cung cách phía trái phủ thành 20 dặm, thỉnh sư đến trụ, xiễn dương Tông giáo.
Sư thượng đường, đại chúng tụ tập đông đủ. Sư im lặng giây lâu nói:
- Ngày Hòa thượng Nam Tuyền còn tại thế cũng có người cử thuật, nhưng cũng không hiểu Nam Tuyền. Tức nay đây có ai hiểu Nam Tuyền không, hãy bước ra cùng với chúng nghiệm khán.
Lúc ấy, có ông tăng bước ra lễ bái xong vừa mới đứng dậy. sư hỏi:
- Làm gì thế?
Tăng bước đến gần nói:
- Bàn bạc cùng Hòa thượng.
Sư nói:
- Bất tài hãy lui ra !
Rồi sư lại nói:
- Kinh có kinh sư, luận có luận sư, luật có luật sư, có hàm, có hiệu, có bộ, có pho (bộ sách, pho sách), tất cả đều có người truyền trì. Vả Phật pháp là giáo kiến lập, Thiền đạo là thuyết lý dỗ con nít khóc, chư Thánh hưng lai ấy bởi vì nhân tâm không đều nhau, mới phải khéo léo mở bày phương tiện, nên mới có lắm pháp môn, nhân bệnh nhân không giống nhau, cho nên phương thuốc điều trị có khác nhau. Tại có phá có. Cư không quát không. Hai thứ bệnh đã trừ, trung đạo nên khiển. Do đó mà Cổ Sơn ta mới nói: Câu chẳng đương cơ, lời chẳng triển sự. Thừa nương lời lẽ thì tiêu tán, trệ câu là mê. Chẳng xướng ngôn tiền, há đàm luận sau câu, cho đến nỗi Đức Thích Ca phải đóng cửa thất, Tịnh Danh ngậm miệng. Đại sĩ thời Lương, đồng tử ngày ấy, một hỏi, hai hỏi, ba hỏi, đều có người hiểu cả. Còn các nhân giả thì thế nào đây?
Lúc ấy, có ông tăng lễ bái, sư nói:
- Hãy hỏi lớn tiếng !
Tăng nói:
- Kẻ học này muôn bàn luận cùng Hòa thượng.
Sư bèn nạt đuổi ra.
Hỏi:
- Chuyện mình không rành, lấy gì chứng nghiệm?
Sư lớn tiếng như chưa nghe rõ, ông tăng ấy hỏi lại lần nữa. sư nói:
- Một điểm trôi theo dòng nước, ăn đều không trọng.
Hỏi:
- Thế nào là một câu bao trọn cả trời đất?
Sư nói:
- Hãy bước đến gần đây !
Tăng bước đến gần, sư nói:
- Ngu ngốc hết chỗ nói !
Hỏi:
- Thế nào là thiệu long được?
Sư nói:
- Chó rừng không gió, triển thưởng chi cho nhọc.
Hỏi:
- Thế nào là đúng?
Sư nói:
- Lầm.
Hỏi :
- Kẻ học liền thừa đương thì thế nào?
Sư nói:
- Ông làm sao mà thừa đương?
Pháp Đăng biệt vân:
- Đừng phí sức !
*
Hỏi:
- Thế nào là chỗ đứng chính của kẻ học này?
Sư nói:
- Chẳng theo hạnh chư Thánh.
Pháp Nhãn biệt vân:
- Ông nghĩ chạy tán loạn.
*
Hỏi:
- Ngàn núi muôn núi, núi nào là núi chính?
Sư nói:
- Dùng núi chính để mà làm gì?
Pháp Nhãn nói:
- Ngàn núi, muôn núi.
*
Sư cùng Chiêu Khánh gặp nhau, Chiêu Khánh nói:
- Nhà bình thường.
Sư nói:
- Không chán sống.
Chiêu Khánh nói:
- Hãy khoản khoản !
Sư bỗng nói:
- Nhà bình thường.
Chiêu Khánh nói:
- Hôm nay chưa có lửa.
Sư nói:
- Hà tiện quá !
Chiêu Khánh nói:
- Ổn tiện đem đi đi !
Đông Thiền Tề niêm rằng:
- Hai vị tôn túc lời lẽ có còn hơn thua chăng? Nếu còn thì ai là người thắng, ai là người thua? Nếu không còn được thua thì chư nhân chưa cụ bị con mắt hành cước đấy.
*
Hỏi:
- Làm sao miễn được luân hồi sanh tử?
Sư nói:
- Hãy đem sanh tử lại đây nào !
Hỏi:
- Thế nào là chuyện trong Tông môn?
Sư nghiêng bàn tay nói:
- Hồng ! Hồng ! (Hùm ! Hùm !).
Hỏi:
- Thế nào là một cái khóa cửa hướng thượng?
Sư bèn đánh. Hỏi:
- Thế nào là ông chủ chính thức của Cổ Sơn?
Sư nói:
- Đui mù mà làm chi.
*
Sư hỏi Bảo Phước:
- Người xưa nói ‘Trái chẳng trái mà phải chẳng phải’, ý ấy thế nào?
Bảo Phước đưa chén trà lên. Sư nói:
- Chẵng phải trái vậy.
Hỏi:
- Thế nào là thể của người chân thật?
Sư nói:
- Tức giờ đây là thể gì?
Hỏi:
- Rốt lại thì thế nào?
Sư nói:
- Làm sao mà đến được đất ấy.
Hỏi:
- Thế nào là đại ý của Phật pháp?
Sư nói:
- Một vầng mặt trời, muôn dặm không mây.
*
Sư hỏi tăng:
- Cổ Sơn ta chẳng khoa trương câu Thạch môn, ông làm thế nào nói được?
Tăng nói:
- Thỉnh sư.
Sư hèn đánh. Hỏi:
- Thế nào là chỗ người xưa tỉnh tâm lực?
Sư nói:
- Ông sao lại phí sức làm chi?
Hỏi:
- Nói khắp thiên hạ mà không bị lỗi miệng, thế nào là không lỗi miệng?
Sư nói:
- Có lỗi gì đâu?
Hỏi:
- Thế nào là chỗ tỉnh yếu?
Sư nói:
- Có còn tự hổ thẹn không?
*
Sư cùng Mân Súy chiêm ngưỡng tượng Phật, Mân Súy hỏi:
- Là Phật gì vậy?
Sư nói:
- Thỉnh đại vương giám sát !
Súy nói:
- Nếu giám sát thì đâu phải là Phật.
Sư nói:
- Thế là cái gì?
Súy không lời đối đáp.
Trường Khánh nói thay:
- Từ lâu thừa đại sư từ nơi chúng, sao mà lại hời hợt thế ?
*
Tăng hỏi:
- Tông thừa từ xưa làm sao cử xướng?
Sư lấy cây xơ quất đánh vô miệng tăng.
Hỏi:
- Thế nào là chuyện truyền ngoài giáo điển?
Sư nói:
- Uống trà đi !
Sư lại nói:
- Hôm nay vì các nhân giả mà chui đầu trong hóa môn của chư Thánh, phấn đấu không ra khỏi, cho nên mới hướng về các nhân giả mà nói rằng: Giáo bày không tới, Tổ không từ Tây lại. Ba đời chư Phật không thể cử xướng, mười hai phần giáo (tức 12 bộ kinh) chở không nổi, phàm Thánh nhiếp không được, xưa nay truyền không được, bỗng có một gã chẳng thông chút tin tức gì, hướng về gã nói như thế, bị gã tát vô miệng, có trách gã không ? Tuy nhiên dù là như thế, cũng không nên vả loạn xị. Cổ Sơn ta thường nói: Nếu có một người chẳng khoa Thạch môn, nên có câu chẳng khoa Thạch môn. Thế nào là câu chẳng khoa Thạch môn? Cổ Sơn ta từ trụ tới nay hơn 30 năm, người từ năm hồ, bốn biển đến, hướng đỉnh núi cao khán sơn, ngoạn thủy, chưa từng thấy một người thông minh lanh lẹ. Nếu nay mà có một người thông minh lanh lợi cũng chưa muộn. Này các anh em, xin tạm biệt !
Bèn có kệ rằng:
Nguyên văn:
直 下 猶 難 會
尋 言 轉 更 餘
若 論 佛 與 祖
特 地 隔 天 涯
Phiên âm:
Trực hạ do nan hội
Tầm ngôn chuyển cánh dư
Nhược luận Phật dữ Tổ
Đặc địa cách thiên nhai
Tạm dịch:
Ngay đó còn chưa hiểu
Càng xa nếu tìm lời
Nếu luận Phật cùng Tổ
Góc biển với chân trời
Mân Súy lễ trọng, thường hỏi pháp yếu với sư.