0-TS Bảo Ninh Nhân Dũng
Tiểu Sử
Hành Trạng
2. Thiền sư Nhân Dõng ở Bảo ninh. Thiền sư Nhân Dõng ở Bảo ninh tại Kim lăng, vốn người Giêng họ Trúc ở Tử minh, Sư dung nghi cử chỉ sâu vời tuấn tú, từ tuổi bé thơ mà lại thông rành giáo nghĩa Tông thiên thai. Sư lại đến nương tựa bái yết Thiền sư Minh Giác ở Tuyết đậu. Thiền sư Minh Giác trong ý cảm thấy Sư có thể kham nhận đại pháp, mới nói mát thử Sư là: “Tòa Chủ Ương Tường”. Sư tức giận xuống núi, trông nhìn về Tuyết đậu bái biệt thề rằng: “Ðời này tôi hành khất, đạo chẳng vượt quá Tuyết đậu thì thề chẳng trở về quê hương”. Rồi bèn sang Lặc đàm, vượt gỡ nghi tình chưa tan vỡ. Nghe Thiền sư Hội ở Dương Kỳ chuyển dời Vân cái hay lắc khóa các người học, Sư bèn đi thẳng đến đó, chỉ một lời chưa kịp bèn chóng rõ tâm ấn. Sau khi Thiền sư Hội thị tịch, Sư theo bạn đồng tham là Thiền sư Ðoan ở Bạch Vân rão bước nghiên tầm huyền yếu, sau ra hoằng hóa, hai lần ở tại Bảo ninh rồi Sư thị tịch. Có vị hỏi: “Thế nào là Phật?” Sư đáp: “Gần lửa cháy trước”. Lại hỏi: “Thế nào là đạo?” Sư đáp: “Trong đất bùn có gai nhọn”. Lại hỏi: “Thế nào là người trong đạo?” Sư đáp: “Rất kỵ đạp nhằm”. Lại hỏi: “Các bậc tiên đức nói: gió lạnh điêu tàn lá còn vui mừng người cũ trở về. Chưa xét rõ ai là người cũ?” Sư đáp: “Hòa thượng Dương Kỳ thị tịch đã từ lâu”. Lại hỏi: “Chánh ngay lúc nào lại có người nào vì biết tiếng?” Sư đáp: “Ông thôn không đủ mắt sáng mờ tối chấm đầu”. Lại hỏi: “Thế nào là cảnh Bảo ninh?” Sư đáp: “Ðầu chủ núi ngã đổ”. Lại hỏi: “thế nào là người tự tại trong cõi trần?” Sư đáp: “Nhân đi chẳng ngại múa tay”. Lại hỏi: “Thế nào là Phật?” Sư đáp: “Vạc sôi không nơi lạnh”. Lại hỏi: “Tại Linh sơn chỉ mặt nguyệt, ở Tào khê nói câu thoại về vầng nguyệt, còn chưa xét rõ tại môn hạ Bảo Ninh thì thế nào?” Sư đáp: “Khản tiếng”. Lại nói: “Có hoa dán ngay mặt”. Sư bèn hét, lại hỏi: “Nhặt lá tìm cành tức chẳng hỏi, còn thế nào là dứt tuyệt cội nguồn?” Sư đáp: “Con muỗi trên trâu sắt”. Lại hỏi: “Dứt tuyệt cội nguồn người đã hiểu, còn đối với hàng trung hạ thì chỉ dạy như thế nào?” Sư đáp: “Vai lưng người đá đổ mồ hôi”. Có lúc lên giảng đường, sư bảo: “Hơn 20 năm sơn Tăng gánh đãy mang bát, đi khắp hoàn vũ tham phỏng các thiện tri thức có hơn 10 vị. Tự mình đều không cái chỗ thấy, có như đá lỳ tương tợ tham phỏng đến các tôn túc cũng không chỗ mở đến người, may tự có thể thương đời mình bỗng nhiên bị gió nghiệp thổi đến phủ Giang ninh. Không đích thực bị người trên đưa đẩy đến đầu ngã tư đường ở cái viện hư phá làm người chủ lo cháo cơm tiếp đãi mọi người khắp nam bắc, việc chẳng được thôi, tùy phần có muối có giấm, cháo đủ cơm đủ, vã lại nghĩ qua thời gian như là Phật pháp chẳng từng mộng thấy”. Lại có lúc lên giảng đường vị thị giả đốt hương vừa xong, Sư chỉ vào thị giả và bảo: “Thị giả đã vì các người nói pháp xong vậy”. Lại có lúc lên giảng đường. Sư bảo: “Xem xem sơn Tăng vào địa ngục bạt thiệt (kéo lưỡi) đây này”. Rồi Sư đưa tay kép lưỡi ra và bảo: A da, a da! Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “gió thu thổi mát, từng âm vận vút dài, khách chưa trở về nghĩ nhớ quê cũ. Hãy nói ai là người khách chưa trở về? Và nơi nào là quê cũ?” Ngưng giây lát, Sư bảo: “Nằm dài trên giường có cháo có cơm”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Phụng hót cành mưa xé hồn, súng lại trên gối tiếng oanh tan vỡ, ểnh ương, giun dế một lúc ngâm, Văn thù, tu Bồ đề đều chẳng hiểu, ba cái thành đàn, bốn cái làm đội, sâu xa phất phới, đến nam bắc đông tây bẻ được hoa lê hoa lý một vòng hai vòng.