0-TS Long Nha Trí Tài
Tiểu Sử
Hành Trạng
3. Thiền sư Trí Tài ở Long nha. Thiền sư Trí Tài ở Long nha tại Ðàm châu, vốn người dòng họ Thi ở Thư châu. Sư sớm nương tựa chuyên cần nơi pháp tịch của Thiền sư Cần - Phật Giám, trong mọi công việc, sư chẳng từ khó khổ, tiếng tăm đã vang vọng khắp chốn tùng lâm, và lúc du phương, gần chiều tối, Sư mới đến Hoàng Long, vừa lúc Thiền sư Tử Tam đang đứng ở Tam môn, hỏi Sư từ đâu lại, đã vang danh thì biết Thái bình ở Thư châu là do Sư làm trang chủ vậy. Ngày hôm sau vào thất, Thiền sư Tử Tâm hỏi: “Hiểu được câu đầu tiên tức hiểu được câu cuối cùng, hiểu được câu cuối cùng tức hiểu được câu đầu tiên. Câu đầu tiên và cuối cùng nắm bỏ một bên, còn câu thoại Dã hồ của Bách Trượng, làm sao sống hiểu?” Sư đáp: “Vào cửa để biết lại thấy hiểu, sao lại phải cử đất bùn trong chẹt nghiến?” Thiền sư Tử Tâm bảo: “Tân Trưởng lão chết ở trong tay Thượng tọa vậy”. Sư nói: “Ngữ ngôn tuy có khác, chỉ lý lại không sai”. Thiền sư Tử Tâm hỏi: “Thế nào là việc không sai?” Sư đáp: “Chẳng gõ sừng Hoàng Long sao biết châu ngọc dưới cằm?” Thiền sư Tử Tâm bèn đánh. Mới đầu ở Nhạc lộc, ngày khai đường giảng pháp, có vị Tăng hỏi: “Ðức Sơn thì đánh gậy, Lâm Tế thì quát hét, ngày nay xin Sư vì chọn lọc lấy?” Sư đáp: “Tô rô, tô rô”. Lại hỏi: “Tô rô tô rô lại có đại ý từ Tây vức lại chăng?” Sư đáp: “Tô rô, tô rô”. Do đó khắp chốn tùng lâm xưng gọi Sư là Tài Tô rô. Về sau, Sư chuyển dời đến Long nha, nhân lúc Khâm Tông Hoàng đế (Triệu Hoàng) lên ngôi (1126). Các Quan liêu thỉnh mời Sư lên giảng đường, cầu chúc Thánh thọ xong, Sư đến tòa ngồi. Nắm cây gậy gõ xuống một cái Sư bảo: “Trong sớ triều tấu nói cảnh sâu xưa nay, trường diệu của chư Phật. Vừa rồi cây gậy đã vì các người nói xong vậy. Ngay đó nên tỏ ngộ đi, Lý không gì chẳng hiểu, Sư không gì chẳng khắp. Nếu chưa được vậy thì không khỏi riêng thông cái tin tức. Mắt Nhật Thuấn tỏ sáng lại, bốn biển lắng trong, khắp trời khí hòa, ca nhạc thăng bình, cây gậy Diên Tường sinh hoan hỷ, ném đất núi gọi tiếng muôn năm”. Xong, Sư ném cây gậy và xuống khỏi tòa. Lại có lúc lên giảng đường, Sư khảy móng tay một cái, bảo: “Khảy móng tay viên thành tám vạn môn, trong một sát-na tức ba A-tăng-kỳ kiếp. Nếu cũng thấy được đi được, khỏe mạnh tức kinh hành, nhọc mệt tức thôi nghĩ. Nếu cũng chẳng hiểu, lại là con lô từ khiêng con ba ba”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư nêu cử: “Nhân lúc tiểu tham, Hòa thượng Tử Tâm bảo: “Nếu luận việc này như người trong nhà có ba đứa con: Ðứa thứ nhất thông minh trí tuệ, hiếu dưỡng cha mẹ, tiếp đãi mọi người qua lại, trông coi tất cả gia nghiệp. Ðứa thứ nhì ngu dốt ngông cuồng, tham dâm, ham thích rượu chè, ngã lộn ngoài đường nằm lăn ngỏ hẻm, phá hoại gia nghiệp. Ðứa thứ ba mù điếc câm ngọng, thóc đậu không biết phân rành, việc ấy chẳng hay, chỉ biết ăn cơm. Trong ba đứa con ấy, Hoàng Long cần chọn lấy một để dùng. Lại có bốn câu: Trong chết có sống, trong sống có chết, trong chết thường chết, trong sống thường sống. Ðem bốn câu ấy kiểm nghiệm tất cả nạp Tăng trong thiên hạ”. Sư bảo: “Gọi gì làm bốn câu? Ba đứa con họ nào? Tên ai? Nếu cũng biết được cùng Hoàng Long nắm tay đều đi, lại không mảy may cách ngăn. Còn chưa được vậy thì không khỏi mượn nước dâng hoa đi vậy. Ba người chung thể, dụng chẳng phải dụng, bốn câu đồng âm, không chẳng không. Muốn biết ba người và bốn câu. Quạ vàng mới ra một đoàn hồng”. Sư ở Long nha suốt mười ba năm, lấy sự khổ mà tới với đại chúng nên các hàng nạp Tử đều kính sợ. Ðại sư Tịch Công Chấn chuyển dời đến ở Vân khê trải qua bốn năm. Ðến ngày 15 tháng 08 năm Mậu ngọ (1138) thuộc niên hiệu Thiệu Hưng (1131-1163) thời Nam Tông, bỗng nhiên Sư nhóm tập đại chúng, phân giao việc chùa, và Sư bèn viết bài kệ tụng rằng: “Ngày giữa thu năm Mậu ngọ, xuất gia việc trú trì xong, sắp đi chính mình còn không. Có nào hư không tìm được”. Và Sư dạy răn vẫn như thường lệ. Ðến ngày hai mươi ba, Sư lại nhóm tập đại chúng và chỉ dạy, Sư hỏi: “Niết-bàn và sinh tử đều là hoa đốm giữa hư không, Phật và chúng sinh đều là lời nói thêm. Các người hợp làm gì sống?” Ðại chúng, mỗi vị mở lời đều không thể hợp. Sư bèn hét một tiếng và bảo: “Khổ, khổ”. Và Sư lại bảo: “Mây trắng từ đất vọt lên, trăng sáng ngay giữa trời”. Nói xong, Sư an nhiên mà thị tịch, trà tỳ xong thâu nhặt xá-lợi năm sắc và linh cốt, dựng tháp an táng tại góc Tây bắc của chùa.