0-TS Kim Sơn Ðàm Dĩnh
Tiểu Sử
Hành Trạng
1. Thiền sư Ðàm Vĩnh ở Kim sơn. Thiền sư Ðàm Vĩnh - Ðạt quán ở Kim sơn tại Nhuận châu, vốn người dòng họ Khâu ở Hàng châu. Mới đầu, Sư đến bái yết Thiền sư Huyền ở Ðại Dương, mà hỏi: “Ðộng sơn thiết đặt thiên về chánh quân thần, ý muốn làm sáng tỏ việc gì?” Ðại Dương đáp: “Việc lúc cha mẹ chưa sinh”. Sư hỏi: “Làm sao hiểu rõ?” Ðại Dương đáp: “Nửa đêm chánh sáng tỏ, trời sáng chẳng lộ bày”. Sư mờ mịt không hiểu gì, bèn đến bái yết Thiền sư thông ở Cốc ẩn và nêu câu thoại trước. Thiền sư Thông bảo lộ bày”. Sư mờ mịt không hiểu gì, bèn đến bái yết Thiền sư thông ở Cốc ẩn và nêu câu thoại trước. Thiền sư Thông bảo: “Ðại Dương không nói chẳng phải bởi chỉ là cửa miệng hẹp đầy miệng nói chưa hết, Lão Tăng đây thì không như vậy”. Sư hỏi: “Thế nào là việc lúc cha mẹ chưa sinh?” Thiền sư Thông đáp: “Ðồ phẩn đất”. Sư hỏi: “Thế nào là nửa đêm chánh sáng tỏ, trời sáng chẳng lộ bày?” Thiền sư Thông đáp: “Dưới hoa mẫu đơn mèo con ngủ”. Sư lại càng nghi ngờ kinh sợ. Một ngày nọ, thỉnh bảo khắp tất cả, Thiền sư Thông bảo: “Ngày nay chuyển vận củi ư?” Sư đáp: “Ðúng vậy”. Thiền sư Thông bảo: “Vân môn hỏi vị Tăng”. Người dọn củi, củi dọn người “làm sao hiểu?” Sư im lặng không trả lời. Thiền sư Thông bảo: “Việc này như người học sách, chấm vẽ có thể so sánh khả năng là khéo hay vụng, bởi chưa thể quên pháp vậy, ngay khi nắm bút quên tay, tay quên tâm mới có thể được vậy”. Khi đó, Sư có chút khế hội. Ngừng giây phút, Sư nói: “Như Thạch Ðầu nói chấp sự vốn là mê, khế lý cũng chẳng ngộ”. Thiền sư Thông bảo: “Ông lấy câu thuốc làm câu bệnh”. Sư nói: “Ấy là câu thuốc”. Thiền sư Thông quở trách bảo: “Ông lấy bệnh làm thuốc, vậy sao có thể được ư?” Sư nói: “Sự việc ấy như hộp được đậy. Lý ấy như mũi tên bắn thẳng Phong diệu, sao lại có thêm mà còn cho là bệnh, thật chưa hiểu ý chỉ!” Thiền sư Thông bảo: “Khéo đến là cũng chỉ gọi là Lý Sự. Với ý chỉ của Tổ sư thì trí thức không thể đến được, huống gì sự lý cao hết ư? Nên Ðức Thế Tôn là “Lý chướng ngại Chánh biến tri, Sự chướng tiếp tục mọi sinh tử”. Bỗng nhiên, Sư như người tỉnh mộng, hỏi: “Thế nào là thọ dụng?” Thiền sư Thông bảo: “Ngôn ngữ chẳng lìa lỗ cối, sao có thể ra kỏi che đậy buộc ràng”. Sư than rằng: “Mới trải qua môi mép liền rơi vào ý tư. Ðều là cửa chết, chưa phải là đường sống!” Ngừng ở lâu sau, Sư chỉ dạy đại chúng rằng: “Vừa mới trải qua môi mép liền rơi vào ý tư, đếu là cửa chết, chưa phải là đường sống. Ngay nhiều thấu thoát còn tại trầm luân, chớ bảo cô phụ úc bình sinh, để uổng qua đời này”. Cần được chẳng cô phụ lúc bình sinh ư?” Sư nhón lấy gậy chống cao xuống một cái, bảo: “Phải là chẳng bị gậy chống lừa dối mới được. Hãy xem xem gậy chống xuyên qua đầu lâu các người, nhảy nhót vào trong lỗ mũi các ông đi”. Sư lại đứng xuống. Có vị Tăng hỏi: “Hai chữ đầu tiên trong kinh văn là chữ gì?” Sư đáp: “Chữ dĩ”. Lại hỏi: “Có gì giao thiệp?” Sư đáp: “Chữ Bát”. Lại hỏi: “Khéo lừa dối người ư?” Sư đáp: “Phỉ báng kinh ấy nên bị tội như vậy”. Lại hỏi: “Thế nào là một trăm hai mươi căn sắt bảo A-nan gánh lấy?” Sư đáp: “Lão Tăng”. Lại hỏi: “Thế nào là tự tác tự thọ?” Sư đáp: “Khổ, khổ”. Lại hỏi: “Hòa thượng có từng niệm Phật không?” Sư đáp: “Chẳng từng niệm Phật”. Lại hỏi: “Thế nào là chẳng niệm Phật?” Sư đáp: “Sợ dơ bẩn miệng người”. Có lúc lên giảng đường, đại chúng đang hành tập Thiền định, vị Thủ tòa ra lễ bái, Sư bảo: “Tốt, tốt, hỏi xem!” Vị Thủ tòa cúi đầu hỏi câu thoại, tiếp theo Sư bảo: “Ngày nay không đáp câu thoại”. Bèn trở về phương trượng. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Sân cửa của Sơn Tăng có riêng khác, đã cải đổi dấu vết các phương vì Văn Thù nhổ nêm trong mắt ra, bảo Phổ Hiền nghỉ nhai sắt trong miệng, khuyên người buông mở tay cách xà, cho các người bẻ ngay cọc buộc lừa, chú ý phỏng nghĩ tư lương”. Và Sư hét một tiếng, bảo: “Nắm, nắm, tham”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Bình sinh ý Sơn Tăng thích cùng đánh, chỉ là không có người phụ đối, ngày nay thử cùng thủ tòa phụ đối”. Rồi Sư đứng dậy treo móc áo ca sa mà xuống khỏi tòa, đòi Thủ tòa ra cùng đánh. Thủ tòa vừa mới bước ra Sư bảo: “Trên đất bằng ăn giao”. Rồi bèn trở về phương trượng. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Chư Phật ba đời là đứa tôi tớ, một Ðại tạng giáo điển là đàm dãi”. Ngừng giây lâu, Sư bảo: “Vả lại, chư Phật trong ba đời là tôi tớ của ai?” Và Sư nắm lấy phất trần họa vẽ một đường, bảo: “Chư Phật ba đời qua bên ấy. Hãy tạm nói một Ðại tạng giáo điển là đàm dãi của ai?’ Và Sư mới tự khạt nhổ một cái. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Quả cân trong đáy giếng bỗng nhiên nổi trên mặt nước, chuột già nhiều năm biến thành trâu, Tuệ không thấy xong vỗ tay cười, Hồ tôn ba cẳng khác biệt Hầu”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Năm ngàn giáo điển, chư Phật thường đám nói, tám vạn trần lao, chúng sinh khéo dùng, còn chưa là ở tròng mắt Kim cang, vậy thế nào là tròng mắt Kim cang?” Ngừng giây lâu, Sư bảo: “Kẻ mù”. Lại có lúc lên giảng đường, đại chúng đang hành tập Thiền định, có vị Tăng vừa mới ra lễ bái, Sư bảo: “Muốn biết được nghĩa Phật pháp, phải quán chiếu thời tiết nhân duyên”. Có vị Tăng liền hỏi: “Thế nào là thời tiết nhân duyên?” Sư bèn bước xuống khỏi tòa. Lại hỏi: “Thế nào là hướng đi đến người?” Sư đáp: “Theo về trong núi xanh, chẳng ra mây trắng lại”. Lại hỏi: “Thế nào là liền lại đến người?’ Sư đáp: “Theo về trong núi xanh, chẳng ra mây trắng lại”. Lại hỏi: “Thế nào là liền lại đến người?” Sư đáp: “Tự theo đi bờ đê tía, ai chịu ẩn trong núi biếc”. Lại hỏi: “Thế nào là đoạt lấy người không đoạt lấy cảnh?” Trong nhà đã không có tin ngày trở về, bên đường trống có văn bia nhớ ngóng quê hương”. Lại hỏi: “Thế nào là đoạt lấy cảnh chẳng đoạt lấy người?” Sư đáp: “Biển xanh hết giáo cây khô đến đáy, núi biếc thẳng được nghiền làm bụi trần”. Lại hỏi: “Thế nào là người và cảnh đều đoạt lấy?” Sư đáp: “Trời đất còn không ngày tháng Tần, núi sông chẳng thấy vua tôi Hán”. Lại hỏi: “Thế nào là người và cảnh đều chẳng đoạt lấy?” Sư đáp: “Chim oanh ríu rít ngàn từng hoa đầy đất, khách đi ba tháng cỏ lước trời”. Lại hỏi: “Thế nào là gia phong của Hòa thượng?” Sư đáp: “Duỗi tay chẳng thấy bàn tay”. Lại hỏi: “bỗng gặp khách Tiên Ðà đến lại làm sao sống?” Sư đáp: “Ðối diện ngàn dặm”. Lại hỏi: “Sư xướng hát khúc nhạc nhà ai? Tông phong ấy, ai người nối dõi?” Sư đáp: “Lâm Tế”. Lại hỏi: “Thế nào là Ðích tử của Cốc ẩn?” Sư đáp: “Ðức sơn”. Lại hỏi: “Thế nào là pháp thân dài?” Sư đáp: “Gậy chống sáu thước”. Lại hỏi: “Thế nào là pháp thân ngắn?” Sư đáp: “Toán tử ba tấc”. Lại hỏi: “Thế nào là pháp thân có hai?” Sư đáp: “ại có ở vuông tròn”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Các nơi cần câu lại cong, bánh mồi lại thơm, đua nhau chạy đến như ong, ôm Thánh nhân vương. Trong ấy cần câu lại thẳng bánh mồi lại không giống như đáy nước treo hồ lô”. Và Sư nâng gậy chống làm thế như đang câu cá và bảo: “Nước sâu bắt cá lớn tin mạng, chẳng từng đem rượu tế thần sông”. Rồi Sư ném gậy chống và xuống khỏi tòa.