0-TS Hộ Thánh Cư Tỉnh
Tiểu Sử
Hành Trạng
2. Thiền sư Cư Tỉnh ở Hộ Thánh. Thiền sư Cư Tỉnh - Ngu Khâu ở Hộ Thánh tại phủ Ðồng châu, vốn người dòng họ Dương ở Thành đô. Năm mười bốn tuổi, Sư đến đảnh lễ Sa-môn An Tuệ ở Bạch mã, tôn xưng làm thầy. Nghe đạo phong của Nam Ðường vang vọng khắp xa, Sư bèn đến nương tựa, Mã Ðường nêu cử câu thoại rồng ngâm trong cây khô của Hương Nghiêm, qua lại đối đáp cật vấn. Ngay lời nói ấy, bỗng nhiên Sư đại ngộ. Một ngày nọ Nam Ðường hỏi: “Chẳng giữ cỏ xanh khác lạ hang lạnh, ngồi ngay Bạch Vân Tông chẳng diệu, làm sao sống?” Sư đáp: “Ngay phải múa kiếm, nếu không múa kiếm, ngư phụ nương đậu tổ”. Nam Ðường nhanh chóng bảo: “Ðứa ở trẻ con này!” Sư trân trọng mà tuân hành đó. Lúc ra hoằng hóa, Sư đến Ðông nham, có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Vầng nguyệt sinh một, Ðông nham chợt ở thêm buồn vắng, đường đời lắm mối, bún gạo ăn chứa không hạt sạch. Sườn bờ làm bạn suối làm xấp, vùn vụt gió trong lại vào nhà, Sơn vương Thổ địa bận trong tối, Vân bảng chuông mõ trộm giọt lệ, người đời chớ bảo giữ không tịch, cũng có rèm Ðông đánh vách Tây”. Sư từng bảo cùng đại chúng rằng: “Tham học đến cốt yếu cùng cực chẳng vượt qua trước kia Nam đường nói: “Câu đầu tiên và câu cuối cùng. Người thấu qua được thì việc của một đời hoàn tất, thản như chưa được vậy, lại cùng các người phân làm mười môn, mỗi mỗi ấn chứng, từ tâm lại được ẩn ngay chưa? Một là phải tin có giáo ngoại biệt truyền, hai là phải biết có giáo ngoại biệt truyền, ba là phải hiểu vô tình nói pháp và hữu tình nói pháp không hai, bốn là phải thấy tánh như nhìn vật trong lòng bàn tay, rõ ràng rành rẽ, mỗi một đất ruộng ẩn mật, năm là phải đủ mắt chọn lọc pháp, sáu là phải đi đường cao chim bay, bảy là phải văn võ gồm đủ để cứu giúp, tám là phải phá tà hiển Thánh, chín là phải đại cơ đại dụng, mười là phải hướng đến trong các loài khác mà hành. Phàm muốn tiếp nối làm hưng thạnh sáng rỡ giống pháp thì phải dốc hết cương yếu đây, mới có thể ngồi được nơi sàn giường khúc lục ấy, nhận được sự lễ bái của người trong thiên hạ, dám cùng Phật tổ làm thầy. Nếu chẳng đến nghĩ gì đất ruộng, chỉ một hướng đến đầu trống rỗng, ngày kia lúc khác Lão Diêm vương chẳng buông tha các người vậy”. Bấy giờ các học giả, mỗi tự làm kệ tụng trình bày cùng Sư. Sư lấy kệ tụng chỉ dạy rằng: “Mười môn cương yếu bày trong tay, cơ hội đến lúc tự có làm, người làm chẳng phải bày vị thứ, đại khái đuôi đầu là căn cơ”.