0-Dục Vương Ðoan Dụ
Tiểu Sử
Hành Trạng
3. Thiền sư Ðoan Dụ ở Dục Vương. Thiền sư Ðoan Dụ - Phật Trí ở Dục Vương tại Minh châu, vốn người dòng họ Tiền ở phủ Thiệu hưng. Từ sau khi chứng đắc yếu chỉ nơi Thiền sư Viên Ngộ - Khắc Cần, Sư vân du ở khắp các chùa lớn. Lại vâng phụng sắc chiếu thỉnh mời đến ở Kinh sơn, nhà vua ban sắc Sư hiệu là “Phật Trí Ðại Sư”, sau Sư lại chuyển dời đến ở Dục vương. Sư từng chỉ dạy đại chúng rằng: “Một pháp nếu có thì lớp lớp vách sát núi bạc, muôn pháp nếu không, nơi nơi trầm không lắng tịch. Mắt mình nếu chánh, thấy gai chích cũng trừ, một pháp chẳng rơi lạc duyên trần, muôn pháp vốn không quái ngại, núi là núi, nước là nước, tục là tục, Tăng là Tăng, chẳng khác chẳng đồng. Ngay như nghĩ gì, còn là tạo xe ở nhân môn, chưa phải là hợp vết ra cửa, lại phải biết có một trứ trên đảnh, làm sao sống rõ? Nay xưa đoàn loạn không chằm vá sứt mẽ, sức lực của Na-la-diên bổ chẳng ra”. Có lúc Sư lại bảo: “Lúc đi tuyệt vết đi, lúc nói dứt vết nói. Ði và nói nếu đến thì ùn đời sống với tên bắn, đi và nói chưa rõ thì thần bén nhọn vót dứt, bèn khiến nói không rỉ lọt, đi không hướng mê, còn dính vỏ xác rò rỉ ở, như là chim đại bàn cánh vàng vỗ cánh trăm ngàn do tuần, mười ảnh thần châu rong ruỗi bốn phương tám cực, chẳng lấy lần lượt ăn mổ, chẳng theo nơi chôn vùi thân. Vả lại, tất cả chẳng nương tựa, lại có phần giẫm đạp không? Nơi nơi cõi cõi là bến bờ cốt yếu”. Lại có lúc chỉ dạy đại chúng, Sư nêu cử Nam Tuyền nói: “Lão Tăng từ mười tám tuổi trở lên bèn biết làm kế sống”. Còn Triệu Châu nói: “Mười tám tuổi trở lên, ta biết phá tán vườn nhà, phá tán vườn nhà đến tận cùng mới hiểu kế sống, giả sử dùng vàng ròng làm thành bạc trắng làm vách, Thiền Duyệt làm thức ăn, giải nghĩa làm nước tương, ban sắc nạp Tử chẳng chịu xoay đầu”. Cớ sao vậy! Há chẳng thấy nói gã sáng mắt ném vào hang lỗ, giả sử ngay như muôn dặm không xa vời, chánh khéo một dùi đều đánh nát. Hãy nói một câu chẳng rơi lạc tấn tu làm sao sống? Nói”. Ngưng giây lát, Sư bảo: “Xư bồ nếu biết sắc mặt gốc, hết bảo Ðầu Tử đầy mâm hồng”. Xong, Sư đánh cây phất trần xuống một cái. Lại có lúc Sư chỉ dạy đại chúng rằng: “Lúc chưa nghĩ gì, một câu siêu Thíchca vượt Di-lặc, kịp đến lúc rõ phá chẳng ngay nửa phần. Cớ sao vậy? Chỉ vì thấy suốt như cắt vuông đến tròn, như đầu hổ mang sừng, lưng rồng chắp cánh, làm tốt làm lành, giường bằng lót đất, ngủ lại nhắm mắt, ăn cơm mở miệng. Hãy nói cắt vuông đến tròn tức là phải, giường bằng lót đất tức là phải, lại biện rõ ra được chăng? Ngay như biện rõ ra được cũng là chén bát khỏi gò đống”. Lại có lúc Sư chỉ dạy: “Khắp đại địa là mắt Sa-môn, khắp đại địa là ánh sáng của chính mình. Vì gì Ðôngphất-vu-đãi đánh trống, Tây-cù-da-ni chẳng nghe, Nam-thiệm-bộ-châu đốt đèn mà Bắc-uất-đơn-việt đen tối? Ngay như hướng đến trong đó nói được mười phân vẹn mười, còn là bóng ánh sáng kế sống”. Sư nắm cây phất trần phẩy một cái, tiếp bảo: “Trăm thứ tạp toái làm sao sống là một đường xuất thân? Nếu quả thật không thấy thì theo đường ném tung hoa”. Lại có lúc Sư chỉ dạy: “Một dùi bèn thành chẳng phải là tánh tháo tài giỏi, một bước nhảy ngàn dặm chưa phải là ngựa non đổ máu. Ngay phải sau khuỷu tay treo phù Dạ Minh, nơi cửa đảnh đủ mắt Kim cang, suốt đầu triệt đuôi sống chết giao nhau rong ruỗi, mặc tình kia ma Phật hiện tiền, bèn khéo dao bén cắt ngay. Hạy nói y cứ cái gì như vậy? Cần biết chăng? Chuôi ngọc nhẹ nâng núi biển tối”.