HT Như Hán Nguyên Cát
Tiểu Sử
Hành Trạng
Hòa thượng Như Hán Nguyên Cát (? - 1914)
Chùa Quốc Ân - Huế
Hòa thượng Như Hán Nguyên Cát là đệ tử năm giới của ngài Minh Đức Bửu Tích. Ngài được cho Pháp danh theo dòng kệ của ngài Đạo Mân Mộc Trần: Đạo Bổn Nguyên Thành ..., Pháp danh là Như Hán, thuộc dòng Lâm tế đời thứ 39. Nhưng, Hòa thượng Như Hán Nguyên Cát về sau làm đệ tử Y chỉ và đắc pháp với Hòa thượng Hải Thiệu Cương Kỷ ở chùa Từ Hiếu, thuộc pháp phái Liễu Quán: Thiệt Tế Đại Đạo ..., nên ngài có Pháp danh là Thanh Hy tự Nguyên Cát, thuộc dòng thiền Liễu Quán đời thứ 41. Hòa thượng được ngài Hải Thiệu Cương Kỷ trao kệ phú pháp như sau:
萬 靈 只 在 一 心 誠
解 脫 塵 根 法 性 生
早 覺 迷 雲 籠 皓 月
慧 風 吹 散 見 光 明
Phiên âm:
“Vạn linh chỉ tại nhất tâm thành,
Giải thoát trần căn pháp tánh sanh.
Tảo giác mê vân lung hạo nguyệt,
Tuệ phong xuy tán kiến quang minh”.
Tạm dịch:
Vạn linh vốn chỉ nhất tâm thành,
Giải thoát căn trần bởi pháp sanh.
Sớm rõ mây mờ khuất bóng nguyệt,
Gió lành trí tuệ quét sáng trưng.
Sau khi đắc pháp với ngài Hải Thiệu, Hòa thượng trở về Trú trì chùa Quốc Ân. Trong thời gian Trú trì Quốc Ân, Hòa thượng đã xây dựng lại cổng tam quan bị trận bão năm 1904 làm sập bốn trụ biểu nên ngài phải xây dựng lại. Ông Cadière là người đã may mắn được gặp ngài, được ngài chỉ dẫn nhiều về chùa Quốc Ân trong bài viết của ông; ông Cadière đã tả Hòa thượng là: “một người ân cần niềm nỡ và nhân hậu” .
Ngài đã chạm một cái long đình lớn mà hiện nay đang được truyền lại ở chùa Quốc Ân để thờ tượng Tam thế. Trong thời này Hòa thượng còn giữ chức Trú trì chùa Linh Quang.
Hòa thượng Như Hán viên tịch vào ngày 12/04/1914, theo ông Cadière, người sống trong thời đó đã cho biết thì ngôi tháp của ngài được xây từ khi ngài còn sống, là một ngôi tháp đẹp nhất chùa Quốc n lúc bấy giờ, vị trí ngang với tháp chủa Hòa thượng Liễu Kiến Từ Hòa. Bia tháp đề : 敕 賜 國 恩 靈 光 寺 住 持 臨 濟 法 派 上 如 下漢諱元吉 大 師 之 塔 “Sắc tứ Quốc n Linh Quang tự Trú trì tự Lâm tế pháp phái thượng Như hạ Hán huý Nguyên Cát đại sư chi tháp”. Tháp theo hình bát giác, cao 4 tầng, trên có hoa sen nở. Long vị trong chùa Quốc n được ghi: 敕 賜 靈 光 寺 住 持 重 興 國 恩寺祖四十一世諱如漢謚元吉號清熙大師覺靈猊座 “Sắc tứ Linh Quang tự trú trỉ trùng hưng Quốc Ân tự tổ tứ thập nhất thế huý Như Hán thuỵ Nguyên Cát hiệu Thanh Hy đại sư Giác linh nghê tòa”.