0-TS Trí Hải Bản Dật
Tiểu Sử
Hành Trạng
2. Thiền sư Bản Dật ở Trí hải. Thiền sư Bản Dật - Chánh giác ở Trí hải tại Ðông kinh, vốn người dòng họ Bành ở Phước châu. Lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Mở miệng phải, ngậm miệng phải, dưới mắt không phòng ngại dính mũi. Mở miệng sai ngậm miệng sai, mắt cùng lỗ mũi đều nắm lấy. Phật cũng đánh, Tổ cũng đánh, trước mặt chân nhân chẳng nói giả, Phật cũng an Tổ củng an, da dẻ nạp Tăng tợ biển rộng. Ðây mới một ra một vào nửa ngậm nửa mở, là sự dụng đến bình thường của Sơn Tăng, dám hỏi cùng chư vị Thiền đức; sát can nhân gì đầu chỉ trời? Lực sĩ cớ sao xăn nắm tay?” Ngừng giây lát, Sư lại bảo: “Tham”. Lại một ngày nọ lên giảng đường, nắm cây gậy chống, Sư bảo: “Cây gậy chống này tại trời thì cùng Nhật nguyệt đều sáng, tại đất thì cùng núi sông đồng bền chắc, tại vương hầu dùng thay Bồ tiên, tại muôn dân thì phòng thân ngăn cản xấu ác, tại Nạp Tăng thì họa vẽ ngang trên vai qua nước xuyên mây, đếm ngủ nơi quán trọ chống nhà đổ cửa. Vậy hãy nói tại trong tay Sơn Tăng thì dùng để làm gì? Cần hiểu ư? Có lúc thả bộ lên Ðồng hồ cùng Tăng xa chỉ núi mây xanh”. Rồi Sư bèn chống vào Thiền sàn mà xuống khỏi tòa. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Nhớ được Lão Tăng lúc bảy tuổi, tại trường học trong thôn có được một pháp môn vượt tình lìa kiến tuyệt diệu tuyệt huyền, bèn tự nhiễm thần qua sáu mươi năm, ngày nay mới đem ra bảo cùng đại chúng, nếu muốn truyền trì cầu nên lắng nghe kỹ”. Và Sư bèn bảo: “Ðồng lạnh cày cấy xong, dẫn trâu mang củi về, đêm nay một lò lửa, vẻn vẹn áo trên thân. Này chư vị Thiền đức, gặp người không được lộ bày”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Ta có một cái này, mọi người nhai trong miệng, nếu nhai nát được may phải nhả ra, còn nhai không nát được vụt nhiên sẽ biến thành thuốc độc. Mới mời gọi cùng chư vị Thiền đức ấy làm thành vị gì? Thử nói xem?” Ngừng giây lát, Sư bảo: “Thầy thuốc chẳng là nghĩa vô phương, ngàn dặm sống hương tượng chẳng lui”.