0-TS Hồng Tế Tông Di
Tiểu Sử
Hành Trạng
1. Thiền sư Tông Di ở Hồng tế. Thiền sư Tông Di ở Hồng tế tại phủ Chân định, vốn dòng họ Tôn, người xứ Chiểu châu. Thuở thiếu thời sư tập học Nho nghiệp, thông giỏi hơn hẳn mọi người. Thiền sư Mãn ở Nguyên phong thấy thế, bèn khuyên Sư kính tin phụng Phật. Sư bèn đến nơi Thiền sư Viên Thông xuất gia và thọ giới Cụ túc. Ðến dự tham nơi pháp tịch của Thiền sư Quảng Chiếu và thường mở hỏi tông du mà chưa được mở phát, một ngày nọ Sư vừa bước chân đến thềm cấp, bỗng nhiên tỉnh ngộ, bèn thuật bài tụng gieo cơ rằng: “Dất chân trên thềm gạch, rõ rành cái pháp ấy. Cây bờ Hoàng dương cười ha ha, muôm dặm trời xanh một vầng nguyệt”. Và Sư bèn trình sở ngộ của mình và được Thiền sư Quảng Chiếu hứa khả cho đó. Ðợi đến lúc Chế Dương công úy thỉnh mời Sư ra đời giảng pháp hoằng hóa. Có vị Tăng hỏi: “Ðài tinh đến tòa báu, ý Tổ nguyện tuyên dương”. Sư đáp: “Muôn dặm chẳng treo mảnh mây”. Lại nói: “ n sâu chuyển không lời”. Sư bảo: “Chỉ có gió tốt lành đến trên sàn tòa, lại không rảnh nói lạc người đời”. Lại nói: “Thuần phong ngàn xưa đặt đất trong lành”. Sư bảo: “Thật sư tử con khéo rống tiếng sư tử” Lại hỏi: “Bốn chung đến pháp diên, xin sư giảng nói pháp”. Sư bảo: “núi Tu-di, nước biển lớn”. Lại nói: “Tôi nghe một lời xướng, ba nghi thảy dứt trừ, sen xanh mở mắt nhìn Ðầu đà”. Sư bảo: “trong hang Tất -bát nói hiểu thế nào?” Lại nói: “Mặt nhật giữa không trung, gió trong lành khắp tiòa”. Sư bảo: “Chỉ nói được một nửa”. Lại hỏi: “Tổ sư Ðạtma ngồi xoay mặt vách tường, nghĩa lý ấy như thế nào?” Sư ngừng giây lát, vị Tăng ấy lễ bái, Sư bảo: “Ngày nay bị vị Tăng này hỏi một câu câm miệng”. Và Sư mới bảo: “Ðông đi lạnh ăn, một trăm lẻ năm người sống, trên đường người chết vô số, đầu đâm rừng gai góc, rồi mới gọi là chúng sinh khổ, việc lạy quét thế nào? Trên đống cốt thêm đất, chỉ có người xuất gia chẳng đạp đường vô sinh. Ðại chúng hãy nói hướng đường nào đi? Có hiểu chăng? Nam Thiên thai, Bắc Ngũ đài. Tham”. Sư lại bảo: “Trấn châu đầu La-bặc, tiếng tăm truyền khắp thiên hạ, tuy là những bậc lão túc ở các phương hết sức dẫn dắt, nhưng mà lắm miệng nạp Tăng cắn gặm chẳng phá. Trước ở Thiền sư buông xuống lại phân giao Sơn Tăng, như nay bửa chẻ tương lai cúng dường cùng khắp”. Ngừng giây lát, Sư bảo: “Chớ hiềm lạnh nhạt không béo bổ, Liển biểu nhà thiền một mảnh tâm”. Sư lại bảo: “Gió vàng lặng lẽ, cảnh vật tiêu điều, lá rơi sân hảm, mây bay trên non, chẳng trốn lánh nắng mà nắng tự lùi, không ý mong mát mà mát tự đến, chánh ngay lúc nào, nếu cho là cảnh giới duy tâm, chánh là trên đầu lại găn thêm đầu, nếu nói tất cả bình thường thì rất giống chém đầu mà tìm sự sống”. Sư lại bảo: “Tân La riêng không Diệu quyết, ngay lời chẳng lánh cắt lưỡi, chỉ hay tâm miệng tương ưng, một đời thọ dụng chẳng suốt. Hãy nói thế nào là câu tâm miệng tương ưng?” Ngừng giây lát, Sư bảo: “Gạch cháy đánh dính liền đáy đông lạnh”.