Tiểu Sử
Hành Trạng
3. Thiền sư Phương ở Khương sơn. Thiền sư Phương ở Khương sơn tại Việt châu. Có vị Tăng hỏi: “Thế nào là bất động tôn?” Sư đáp: “Ðơn mặc áo sam vải xuyên qua chợ”. Lại hỏi: “Người học chưa hiểu?” Sư đáp: “Cưỡi lừa đạp phá sóng động đình”. Lại hỏi: “Thấu qua ba cấp sóng chuyên nghe một tiếng sấm là thế nào?” Sư đáp: “Duỗi tay chẳng thấy lòng bàn tay”. Lại hỏi: “Vậy có đứa người học tiến tới không?” Sư đáp: “Ðạp đất báo hư không”. Lại nói: “Dưới cửa sấm, bày trống khó vang tiếng”. Sư bảo: “Trên tám hoa cầu tử chẳng dùng cờ lụa hồng”. Vị Tăng ấy lại nói: “Ba mươi năm sau câu thoại này rất được thực hành”. Sư bèn đánh. Lại hỏi: “Lúc hoa sen chưa ra khỏi nước thì thế nào?” Sư đáp: “Xỏ kim chỉ hiềm mắt nhỏ”. Lại hỏi: “Sau khi đã ra khỏi thì thế nào?” Sư đáp: “Trọn ngày chân mày sầu”. Lại hỏi: “Thế nào là một Trần vào Chánh thọ?” Sư đáp: “Rắn ngậm đuôi chuột già”. Lại hỏi: “Thế nào là các Trần Tam-muội khởi?” Sư đáp: “Ba ba cắn cần câu cá”. Lại hỏi: “Thế nào thì Ðông Tây chẳng rõ, Nam Bắc chẳng phân đi?” Sư đáp: “Trước nhà một chén đèn đêm tỏ, ngoài rèm vài cành trúc gầy xanh”. Lại hỏi: “Lúc chư Phật chưa xuất hiện nơi đời thì thế nào?” Sư đáp: “Chẳng biết rượu trông con”. Lại hỏi: “Sau khi đã xuất hiện nơi đời thì thế nào?” Sư đáp: “Câu cá trên thuyền tặng ba dùi”. Lại hỏi: “Thế nào là Phật?” Sư đáp: “Ðể râu lại biểu thị tướng Trượng phu”. Lại hỏi: “Tuôn dòng vượt nhận vào lửa qua gió, chưa xét rõ dưới cửa Khương Sơn có hứa cho nương gá không?” Sư đáp: “Trời lạnh ngài ngắn đêm lại dài”. Lại hỏi: “Trướng gấm họa vẽ uyên ương, hành nhân khó được thấy”. Sư bảo: “Mặt trong đầu lâu, hơi khí xông lên trời”. Vị Tăng ấy gọi: “Hòa thượng!” Sư bảo: “Ðầu gà đuôi phụng”. Lại nói: “Các phương trong bùn tẩy rửa Khương Sơn, họa vẽ tương lai”. Sư bảo: “Ngày nay Khương Sơn vì khách. Hãy trông nhìn Xà-lê khéo truyền, tuy là như vậy, nhưng chẳng được buông thả qua”. Và Sư bèn đánh. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Xuyên mây chẳng qua nước, qua nước chẳng xuyên mây. Ðất trời nắm định và không nắm định. Hư không buông thả đi và không thả buông đi, ngang ba dọc bốn chợt lìa chợt hợp. Ðem dài vá ngắn tức chẳng hỏi, còn cơm các người ăn là gạo làm ra một cấu cốt yếu tạm khó nói”. Ngừng giây lát, Sư lại bảo: “Việc riêng chẳng được quan thù đáp”. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: “Chẳng là nói được nói chẳng được. Các phương nắm hết làm kỳ đặc. Hàn Sơn đốt lửa đầu đầy tro, cười mắng Phong Can Lão giặc kia”.
